Nhìn XPeng IRON bước đi, nhiều người không tin đó là robot. Dáng đi mềm mại, hông và vai chuyển động như người mẫu trên sàn diễn, đến mức XPeng phải rạch lớp vỏ ở chân robot ngay trên sân khấu để chứng minh bên trong không có ai. Chưa đầy một năm sau, ngày 8/9/2026, chiếc IRON đầu tiên đã tự bước ra khỏi dây chuyền sản xuất của hãng tại Quảng Châu.
Tổng quan nhanh
| Thông số | Chi tiết |
|---|---|
| Hãng | XPeng (Tiểu Bằng), hãng xe điện Trung Quốc |
| Thế hệ | IRON thế hệ mới, ra mắt tại AI Day 11/2025 |
| Bậc tự do | 76 trên thân, 21 trên mỗi bàn tay (bản sản xuất) |
| Bộ não | 3 chip AI Turing do XPeng tự thiết kế, khoảng 2.250 TOPS |
| Mô hình AI | Kết hợp VLT, VLA và VLM: suy nghĩ, hành động và trò chuyện |
| Pin | Pin thể rắn (solid-state) |
| Chiều cao / cân nặng | Khoảng 1,78 m, 70 kg (theo báo chí, hãng chưa công bố chính thức) |
| Sản xuất hàng loạt | Cuối năm 2026, công suất mục tiêu hơn 1.000 con/tháng |
| Bán ra | Năm 2027, tại Trung Quốc và quốc tế |
| Giá | Chưa công bố |
Màn "rạch chân" khiến cả thế giới chú ý
Tại sự kiện AI Day ở Quảng Châu đầu tháng 11/2025, XPeng giới thiệu thế hệ IRON mới. Robot bước ra sân khấu với dáng đi uyển chuyển đến mức mạng xã hội lập tức nổ ra tranh cãi: đây là robot hay là người mặc đồ hóa trang?
Để dập tin đồn, nhà sáng lập kiêm CEO Hà Tiểu Bằng (He Xiaopeng) cầm kéo rạch lớp vỏ vải ở chân trái của robot. Bên trong chỉ có khung kim loại, động cơ và dây điện. IRON sau đó tiếp tục đi lại trên sân khấu với phần chân để hở. Ông Hà kể lại đội kỹ sư đã "thấy rất oan ức", thức trắng cả đêm để chuẩn bị màn chứng minh này.
Khoảnh khắc đó biến IRON thành một trong những robot hình người được nhắc đến nhiều nhất cuối năm 2025 và đầu 2026.
Vì sao IRON trông giống người đến vậy?
Phần lớn robot hình người hiện nay trông rõ là máy: khớp lộ ra ngoài, dáng đi cứng. XPeng chọn hướng ngược lại, cố tình làm IRON giống người nhất có thể:
- Cột sống mô phỏng người: giúp thân trên xoay và nghiêng tự nhiên khi bước đi, thay vì cứng đờ như một khối.
- Cơ nhân tạo: các nhóm cơ mô phỏng sinh học tạo nên đường nét cơ thể và chuyển động mềm mại hơn.
- Lớp da mềm bao kín toàn thân: XPeng gọi đây là cấu trúc lưới mềm bọc kín, vừa an toàn khi va chạm với người, vừa khiến robot trông thân thiện.
- Bàn tay cỡ thật: bằng kích thước tay người, dùng khớp truyền động (harmonic joint) mà XPeng cho là nhỏ nhất ngành.
- Tùy biến vóc dáng: hãng cho biết khách hàng sau này có thể chọn các kiểu thân hình khác nhau.
Lý do rất thực tế: IRON được nhắm tới công việc tiếp xúc trực tiếp với con người như đón khách, hướng dẫn, tư vấn. Ở những nơi đó, một robot trông dễ gần có lợi thế hơn hẳn một cỗ máy lộ khung.
Bộ não lấy từ xe tự lái
Giống Tesla Optimus, IRON được hưởng lợi trực tiếp từ công nghệ xe tự lái của hãng mẹ. Robot chạy trên 3 chip AI Turing do XPeng tự phát triển, vốn cũng được dùng trên ô tô của hãng, cho tổng sức mạnh xử lý khoảng 2.250 TOPS.
Phần mềm kết hợp ba loại mô hình AI:
- VLT (Vision-Language-Thinking): nhìn, hiểu và suy luận xem cần làm gì.
- VLA (Vision-Language-Action): biến suy luận thành chuyển động cụ thể của tay chân. Đây cũng là hướng đi chung của cả ngành, xem thêm ở bài Robot AI là gì?.
- VLM (Vision-Language Model): trò chuyện và tương tác với người.
XPeng khẳng định IRON hoạt động tự chủ, không cần người điều khiển từ xa. Hãng cũng đặt ra một nguyên tắc riêng về quyền riêng tư: dữ liệu cá nhân không rời khỏi robot.
Một điểm đáng chú ý khác là pin thể rắn. XPeng cho biết đây là lần đầu loại pin này được dùng cho robot hình người, giúp robot nhẹ hơn, chứa được nhiều năng lượng hơn và an toàn hơn pin lithium thông thường.
Từ sân khấu đến dây chuyền sản xuất
Ngày 8/9/2026, XPeng chính thức vận hành dây chuyền sản xuất robot hình người tại Quảng Châu. Chiếc IRON đầu tiên lắp ráp xong đã tự bước ra khỏi dây chuyền. Theo hãng:
- Hơn 80% công đoạn cốt lõi được tự động hóa.
- Quy trình kiểm soát chất lượng áp dụng tiêu chuẩn ngành ô tô.
- Mục tiêu công suất hơn 1.000 robot mỗi tháng, và tham vọng đạt 1 triệu robot vào năm 2030.
Hai tuần trước đó, mảng robot của XPeng (đang được tách thành công ty con riêng, XPeng vẫn nắm khoảng 82%) gọi được hơn 900 triệu USD, định giá khoảng 6,3 tỷ USD. Vòng vốn do IDG Capital dẫn đầu, có sự tham gia của Tencent và Alibaba. Theo Electrek, đây là vòng gọi vốn tư nhân lớn nhất trong lĩnh vực robot AI của Trung Quốc tính đến thời điểm đó.
Lộ trình: làm việc cho chính XPeng trước
XPeng không vội bán IRON cho khách hàng:
- Cuối 2026: sản xuất hàng loạt. Lô đầu tiên làm việc tại cửa hàng và khuôn viên của XPeng, chủ yếu hướng dẫn, tư vấn bán hàng, điều phối khách.
- 2027: chính thức ra mắt, bán và giao hàng tại Trung Quốc và thị trường quốc tế.
- Song song: thử nghiệm trong môi trường công nghiệp cùng đối tác Baosteel, hãng thép thuộc tập đoàn China Baowu.
Cách làm "tự dùng trước, bán sau" giúp XPeng thu thập dữ liệu vận hành thật, tương tự con đường Figure 03 đã đi tại nhà máy BMW.
Những điều còn phải chờ
IRON gây ấn tượng mạnh, nhưng vẫn còn nhiều dấu hỏi:
- Một robot bước ra khỏi dây chuyền chưa phải là sản xuất hàng loạt. Như trang Electrek nhận xét, XPeng vẫn phải chứng minh IRON làm được việc có ích ở quy mô lớn.
- Thông số chưa thống nhất: lúc ra mắt tháng 11/2025, XPeng công bố 82 bậc tự do và 22 bậc tự do ở bàn tay; bản trên dây chuyền tháng 9/2026 được công bố là 76 bậc tự do trên thân và 21 ở mỗi bàn tay.
- Chưa có giá và chưa rõ thời lượng pin thực tế.
- Giống người là con dao hai lưỡi: ngoại hình quá giống người có thể khiến một số người thấy thân thiện, nhưng cũng có thể khiến người khác thấy khó chịu.
Ý nghĩa với thị trường
IRON cho thấy cuộc đua robot hình người không chỉ còn là chuyện của Tesla hay các công ty khởi nghiệp Mỹ. Các hãng xe điện Trung Quốc đang mang lợi thế sẵn có (chip AI, dữ liệu xe tự lái, kinh nghiệm sản xuất quy mô lớn, chuỗi cung ứng) sang robot. Theo nhiều thống kê, các nhà sản xuất Trung Quốc đã chiếm phần lớn lượng robot hình người xuất xưởng trên toàn cầu trong nửa đầu năm 2026.
Nếu XPeng giữ đúng lộ trình, năm 2027 sẽ có thêm một mẫu robot hình người "giống người" thật sự có thể mua được, bên cạnh Unitree G1 giá rẻ và 1X Neo cho gia đình.
Đọc thêm: Top robot hình người tốt nhất 2026 · Giá robot hình người 2026 · Robot hình người là gì?
